Jak zarządzać własnym majątkiem cz.1 - darowizna czy testament?
§5

Jak zarządzać własnym majątkiem cz.1 - darowizna czy testament?

Na swój majątek pracujemy przez całe życie i choć staramy się o tym nie myśleć, nadejdzie moment, gdy zgromadzone przez nas dobra przejdą w ręce naszych spadkobierców. Czy lepiej zatem roztropnie przekazać bliskim majątek jeszcze za życia, zapobiegliwie spisać testament czy może pozostawić rzeczy ich własnemu biegowi?

 W poniższym wpisie omawiamy plusy i minusy dwóch form przekazania majątku: darowizny oraz testamentu. W celu lepszego zobrazowania sytuacji posłużymy się przykładem fikcyjnej postaci - Pana Kowalskiego. Załóżmy, że nasz bohater ma do przekazania dwójce swoich dzieci (córce i synowi) mieszkanie o wartości 200 tys. złotych oraz trzy samochody o łącznej wartości 200 tys. złotych.

Darowizna

Podstawową różnicą pomiędzy darowizną i testamentem jest to, że darowizna wywołuje skutki od razu, a nie po śmierci, tak jak testament. Gdyby Pan Kowalski udał się do notariusza i podarował w formie darowizny swojej córce mieszkanie - stałaby się ona automatycznie jego właścicielem.  Ma to swoje zalety, ale również wady. Jednym z niebezpieczeństw jest to, że obdarowany może wykazać się brakiem empatii wobec darczyńcy - życie pisze różne scenariusze - córka Pana Kowalskiego może wyrzucić ojca z domu, zerwać z nim kontakt czy odmówić opieki nad nim. Niestety odwołanie darowizny nie jest tak proste jak jej przekazanie. Gdyby Pan Kowalski chciał odebrać córce mieszkanie, wiązałoby się to ze skomplikowanym postępowaniem sądowym, w trakcie którego musiałby udowodnić, że zachowanie córki to „rażącą niewdzięczność”.  Warto więc zawczasu dobrze przemyśleć, czy chcemy przekazać swój majątek w takiej właśnie formie (inne możliwości omówimy w kolejnym wpisie)  Należy pamiętać, że jeśli chcemy przekazać nieruchomość (mieszkanie, działkę) lub przedmioty znacznej wartości należy udać się do notariusza. A czy lepiej przekazać w ramach darowizny mieszkanie czy też rozsądniej sprzedać je i obdarować bliskiego gotówką? Z punktu widzenia prawa i podatków nie ma żadnej różnicy.

Testament

W przeciwieństwie do darowizny zapisy testamentowe wchodzą w życie dopiero po śmierci. Oznacza to, że do momentu śmierci Pan Kowalski sam dysponowałby swoim mieszkaniem i samochodami, choć byłyby one w przyszłości zapisane dla dwójki jego dzieci. Podstawową zaletą testamentu jest to, że można go odwołać, zniszczyć lub zmodyfikować poszczególne zapisy. Panuje powszechna opinia, że w testamencie można przypisać konkretne przedmioty wybranym osobom. Niestety, zgodnie z polskim prawem spadkodawca może jedynie powołać kogoś do części spadku (np. 1/4 spadku dla przyjaciela rodziny Kowalskich), ale nie może jednocześnie wskazać w testamencie, że dana część majątku obejmuje konkretne przedmioty (np. córka Pana Kowalskiego otrzyma mieszkanie i dwa samochody). Na gruncie polskiego prawa takie zapisy są niedopuszczalne, choć budzi to zazwyczaj zdziwienie i oburzenie u osób, które udają się do notariusza celem sporządzenia testamentu. Istnieje inna możliwość zapisania konkretnej rzeczy konkretnej osobie, ale o tym szerzej w kolejnym wpisie.

Podatki

Darowizny dokonane na rzecz najbliższej rodziny: małżonka, dzieci, wnuków, prawnuków, krewnych, rodziców, dziadków, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy, tak jak i spadek nabyty przez te osoby są zwolnione z podatku. Należy jednak zgłosić darowiznę lub spadek na specjalnym formularzu w Urzędzie Skarbowym w ciągu sześciu miesięcy. Dodatkowo darowizna pieniężna, jeśli ma być zwolniona od podatku, musi zostać przekazana na konto bankowe obdarowanego.